GŁÓWNY REZULTAT

Jak to wykazał Genette, Proust jest jednym z pierwszych pisa­rzy, którzy przyznali iteratywowi rolę dominu­jącą, i to do tego stopnia, że zostały opowie­dziane w ten sposób fakty, co do których ma czytelnik absolutną pewność, iż mogły mieć miejsce tylko raz jeden (Proust wymyślił pseudoteratyw: odnośnie pewnych roz­mów, które prawdopodobnie nie mogą się po­wtarzać nie ulegając […]

STRONA JĘZYKOWA

Trzecią wielką kategorią charakteryzującą przejście od wypowiedzi do fikcji jest katego­ria punktu widzenia: fakty składające się na świat fikcyjny inie są nigdy przedstawio­ne s a m e w sobie, lecz według pewnej optyki, z pewnego punktu .widzenia. Użyty przez nas wizualny słownik jest metaforyczny, lub raczej synekdochiczny: „punkt widzenia” zastępuje tu pełną percepcję, lecz jest to […]

PUNKTY WIDZENIA

Przed początkiem wieku XX niewiele uwagi poświęcano problemowi punktu widzenia; za­pewne dlatego, że dopiero w naszym stuleciu rozpowszechniło się przekonanie, iż to tutaj tkwi tajemnica sztuki literackiej. Książka Per- cy Lubbocka, która stanowi pierwsze systema­tyczne studium poświęcone temu zagadnieniu, nosi znaczący tytuł The Craft of Fiction (Sztu­ka powieści). Rzeczywiście zagadnienie to ma pierwszorzędną wagę. W […]

GŁOS

W sztukach wizualnych zawsze uwydatniano wagę tego stanu rzeczy teorie literackie mogą wiele się nauczyć od teorii malarstwa. Przytoczmy tylko jeden przy­kład: często zwracano uwagę na obecność punktu widzenia oraz na jego rolę rozstrzyga­jącą o budowie obrazu w ikonach bizantyj­skich; nie ulega żadnej wątpliwości, iż wiele punktów widzenia w obrębie tej samej ikony bywa wykorzystywanych zgodnie […]